Siguramente su 2020 si-dd’eus a regordare che un’annu malu meda pro mori de s’epidemia de Covid-19, una forma influèntzia chi in is caso prus graves podet furriare a purmonita causada dae su virus SARS-CoV-2.
Sa chi narant prima undada at fertu pagu in su Sulcis. Su 22 de friàrgiu est istada una die de avollotu mannu: fiat essida sa nova chi un’òmine de Santu Giuanni Suèrgiu teniat su covid-19 pròpiu candu fiat pro incumentzare s’isfilada de carnovali in bidda sua e su sìndigu, pro mellus siguresa, aiat firmadu totu cun sa pratza prena de gente ma a sa fine fiat ricoveradu cun una purmonita chi però teniat àtera origne. Pustis fiat incumentzada sa cimbella manna de sa gente comuna e de is sìndigos chi timiant chi is personas aproliadas dae continente faci a s’acabu de su mese portessint sa maladia fintzas a candu su 9 de martzu est incumentzadu su lockdown natzionale. Fatu-fatu bessiant a pillu boghes farsas chi curriant in is telefoneddos sena de controllu ma, pro bona sorte, dd’eus acabbada cun pagos casos isolados (in Igrèsias, Carbònia, Caleseda, Sant’Antiogu.
Treullu mannu sa secunda cida de maju candu su Presidente de sa Regione aiat bogadu a campu un’ordinàntzia chi permitiat a is butegas de bistimentas e sìmbilis e a is servìtzios a sa persona de torrare a abèrrere andende contras is diretivas natzionales chi invècias lassaiant totu tancadu fintzas su 18 de maju. Is sìndigos de su Sulcis chi ant fatu scioberos diversos: Igrèsias e sa parte prus manna de is comunos at lassadu totu serradu, invècias Carbònia e pagos àteros aiant abertu totu; àteros comente Sant’Antiogu e Santu Giunani Suèrgiu aiant agatadu solutziones intermèdias.
Fatu istat ca a bellu a bellu s’est torradu a sa normalidade ma sende proibidas totus is manifestatziones aundi si podiant formare atrupellios de gente no est bènnidu bene a fàere festas religiosas e tziviles: dae is prutzessiones de Cida Santa de Igrèsias (chi asseriat a èssere in prenu lockdown), a su pelligrinàgiu de Maria Munserrada Reina de su Sulcis a Tratalias, sa festa de Sant’Antiogu patronu de Sardigna e totus is festas patronales e aundi s’est pòtzidu s’est fata sceti una prutzessione aundi ant bogadu su santu acumpangiadu dae su sìndigu, su predi e pagas àteras personas.
Aici etotu sunt sartados eventos culturales e enogastronòmicos: no ant fatu su Girotonno in Carloforte e sa Coja Maurreddina in Santadi. Fiat chena de pùbblicu in is istradones su Giro delle Minere de tziclismu, s’est sarvada movende a is primas dies mese de ladàmine sa de cincu Fieras de su lìbru de Igrèsias chi at tentu sutzessu bonu de pùbblicu, totu in streaming sa de 10 editziones de su Carbonia Film Festival.
Craramente pro su turismu, chi fiat creschende bene in is ùrtimos annos, est istada annada mala meda. Is sitos chi aiant torradu a abèrrere fiant andende bastante bene mancai manchessint is turistas istràngios gràtzias a su turismu internu. Su mese de austu fiat andende mellus de is previsiones de is operadores sende chi sa Sardigna fiat “covid free” ma s’abertura de is discotecas at fatu iscònciu mannu massimamente a livellu de immàgine: su cuntàgiu est torradu a partire e in is crònacas natzionales e fintzas internatzionales totu sa Terra Nostra fiat unu logu de gente impestada. Custu at fatu dannu massimamente a is istruturas prus piticas chi teniant prenotatziones pro totu su mese de cabudanni.
A bellu a bellu su nùmeru de positivos est artziadu in totu su Sulcis, andende avatu de su datu natzionale e regionale. S’est incumentzadu is primas dies de austu cun 28 casos in Carloforte (inias puru su cuntàgiu fiat partidu dae una discoteca), ma s’interventu lestru de sa ATS e sa responsabilidade manna de is tzitadinos at fatu a manera chi s’ispainadura fessit firmada prontamente. Sa situatzione fiat difìtzile meda in Gonnesa candu sa prima cida de mese de ladàmine, a pustis de una gita organizada, su nùmeru de positivos est arribadu a 55 e su sìndigu at dèpidu praticamente ordinare unu lock down locale. In su mentris is nùmeros ant sighidu a crèschere e nisciunu comunu est abarradu sena de casos (fiat sarvende-si-dda sceti Masainas ma si sunt registrados 3 casos su 30 e 31 de mese de idas).
Is casos de positividade in sa ex provìntzia de Carbònia-Igrèsias siguramente sunt prus de 1000 e is mortos una bintina (de covid o cun covid pagu cambiat ca de siguru no agiudat is personas cun àteras patologias). Bastit a pentzare chi in Domunosa su sìndigu at decraradu chi su totale de is casos connotos a s’ùrtimu de s’annu sunt 102 e in Villaperùciu sunt arribados a 40. Eis a perdonare si chini isciret custa rubrica no est pretzisu ma benit male a fàere su contu proite chi is datos de su Sulcis sunt agregados a sa Provìtzia de Sud Sardigna e no esistit unu situ dae aundi si potzant leare is datos de is comunos sìngulos e duncas tocat a pònnere infatu a is comunicados fatos dae is sìndigos (esistit s’agiornamentu pubblicadu cada cida dae su portale Epicentro de s’ISS ma is mapas sunt fatas pro ispetzialistas e sunt difìtziles de cumprèndere). Fatu istat chi su momentu peus fiat faci a sa segundu parte de onniasantu candu in Igrèsias s’est arribadu a contare 108 positivos e 88 in Carbònia cun totus is sìndigos chi si chesciaiant proite chi sa ATS trigaiat a ddis comunicare is nominativos de is positivos chi serbiant pro is controllos e pro organizare sa regorta de is refudos.
De cussu momentu, a bellu a bellu, is nùmeros sunt abascende mancai pagas dies innantis de Paschixedda apant tancadu su repartu de meighina generale d’ispidale Sirai proite chi ant agatadu, intr’e ricoverados e personale 20 cuntagiados.
Calincuna cosa, a bellu meda, sighit a mòvere pro su polu industriale de Portovesme: sa Sider Alloys sa multinatzionale isvìtzera chi est mere de s’istabilimentu ex-Alcoa, sceti su 28 de austu at firmadu s’acòrdiu cun s’ENEL pro su prètziu de s’energia, e a pustis ant presentadu su pianu industriale chi at permìtidu de isblocare unos 150 miliones de èuros de investimentos pro torrare a fàghere partire s’impiantu. In su mese de donniasantu s’est fatu un’àteru atòbiu in regione aundi sa giunta regionale at promìtidu protzeduras lestras pro sa valutatzione de impatu ambientale e at cumbiradu sa sienda a incarrerare totus is àteras atividades. In su mentris is traballadores sighint a abarrare cun sa mobilidade in dèroga e sa Regione at postu dinari pro sa formatzione a is primus de mese de idas.
A s’acabu de mese de argiolas est arribada sa nova chi sa sotziedade Ichnusa Wind Power boliat cuncordare parcu eòlicu (42 turbinas artas 225 metrus pro una potèntzia totale de 504 megawat) in mesu de mare a 35 km dae sa costa de sa zona de Igrèsias. Is locales però ant torradu ca no sende chi non connosciant nudda de s’impatu ambientale e nemancu cales siant is vantàgios pro su territòriu e fintzas sa Regione at donadu parridade negativa ma a su chi parit su progetu est andende a innanti: in custas ùrtimas dies est arribada sa rechesta pro una cuntzessione demaniale pro fraigare s’eletrodotu. Invècias ant pigadu positzione favorevole dae su primu momentu is assòtzios ambientalistas de su WWF e de Legambiente.
Ocannu puru, comente in is annos passodos, bortas meda eus contadu de is isbarcos de algerinos in su Sulcis. Si chini iscriet no at fatu faddina sunt giai 1250 (in su 2019 fiant 980) is chi sunt arribados in sa costa sulcitana (giai totus in su territòriu de Sant’Antiogu, S.A.Arresi e Teulda). Custas personas custamaiant a arribare a barchita in grofu de note o mangianeddu chitzi in is pràgias opuru nche-ddos tragaiant a terra is mezos de sa Guàrdia Costera o de sa Guàrdia de Finantza. Clamorosu s’isbarcu de domìniga 28 de làmpadas candu in 19 sunt arribados deretos in su canale de Porto Pino cun sa genti in sa pràgia chi s’est avolotada pro tirare fotografias e video a telefoneddu. In prus est de sinnialare chi si sunt registrados isbarcos fintzas in Porto Botte (in comunu de Giba) e inderetura in Carloforte e in Portu Palleddu (Portescusi) e chi unas cantu personas sunt arribadas dae s’Àfrica sahariana. Sende aici artu su nùmeru de isbarcos prus de una borta su tzentru de collidura de Muristenis s’est prenu a intipu e sa situatzione, impeuada dae s’apretu de su covid, s’est fata cumplicada pro is certos iscopiados intru de is òspites e protestas legìtimas de is rapresentas de is sindacados de Politzia.
Semper in turmentu s’Amministratzione Comunale de Carbònia pro mori de is tensiones e defetziones a intru de sa magiorantza monocolore targada M5S chi però in mese de argioalas est resèssida a non fàere passare motzione de isfidùcia avantzada dae s’opositzione. Su 26 e su 27 de ladàmine s’est votadu pro su sìndigu in 5 comunos sulcitanos: cunfirmados Andrea Pisanu in Giba, Mariano Cogotti in Piscinas e Debora Porrà in Bidda Massàrgia; sìndigos novos in Musei (Sasha Sais) e in Santadi (Massimo Impera). In Igrèsias su 20 de mese de idas ant serradu Casa Serena cun sa Regione chi at postu unu milione de èuros una tantum pro agiudare su comunu a aderetzare is contos de su ricoveru pro is antzianos chi fiat in pèrdida costante dae annos. In su Sulcis de Bàsciu ancora no ant acabbadu is traballos pro istèrrere is tubos de sa retza de su gas chi iant incarreradu in su mese de donniasantu de su 2019 a pustis de 10 annos chi si-nde chistionaiat. Su progetu de su ponte nou pro intrare a Sant’Antiogu est istadu firmadu a manera definitiva a s’acabu de su mese de maju: totus sunt de acòrdiu pro chi su dinari, sa bellesa de 58 miliones de èuros, abarrit in su territòriu ma ancora est de cumprèndere in cales òperas ddos depent pònnere.
Su 13 de mese de ladàmine sa cummissione autonomia de su Consìliu Regionale at aprovadu su disegnu de lege chi torrat a mudare is entes locale in Sardigna, duncas, mancai ammanchit ancora su passàgiu in àula su Sulcis-Iglesiente at a torrare a tènnere sa provìntzia sua, pretzisa e idèntica sa “bècia”. Sa magiorantza de tzentru-dereta sighit a sciusciare su chi at fatu su tzentru-manca fintzas in su setore de sa sanidade: no ddoi at a èssere prus sa sienda ùnica ma torrant is ASSL, e duncas fintzas su Sulcis at a tènnere sa sua (cun sea in Carbònia).
Fatu istat ca is problemas de sa sanidade in logu nostru – in is ùrtimas dies de s’annu is nefropàticos de s’ispidale Sirai ant incumentzadu a protestare proite ca nc’at s’arriscu chi serrint su servìtziu de dialisi de a de note chi est una prenda a livellu regionale e natzionale – e is entes chi iant a deper donare rispostas a is tzitadinos e a is sìndigos, est a nàrrere sa Provìntzia e sa ASL “noa”, sunt commissariados e sighint a gestire chena de tènnere in cunsideru is esigèntzias prus cuncretas de su territòriu.
Non sunt pagas is personas de gabbale chi ocannu passadu nos ant lassadu: intru de custas sunt de arremonare su presidente de sa pro loco de Santu Giuanni Suèrgiu Pietro Armas, Basìlio Sulis s’imbetore de su festival “Ai Confini tra Sardegna e jazz”, su grandu allenadore de fùbalu e mastru de vida pro giòvunos meda Beppe Rampini, su dotore Enrico Pasqui chi fiat unu de is “fundadores” de su sistema sanitàriu in su Sulcis e imoi a ùrtimu a scetu 60 annos s’assessore regionale a is traballos pùbblicos Roberto Frongia.
Assumancus pro su chi pertocat s’agricoltura at fatu annada bella: at fatu àcua sena de iscònciu e in su tempus giustu e no at fatu calente meda in in s’istade. Duncas a pustis de tres annos s’est torrada a fàere una bona regorta de olias e fintzas sa binnena est andada bene meda sende chi s’est prodùsida àghina in cuantidade manna e de grandu callidade. Aici etotu pro sa produtzione de loris e de canciofa.
Is campionados diletantes de fùbalu blocados in martzu ant torradu a cumentzare in mese de ladàmine ma a pustis de 5 giorronadas, pro mori de sa torrada s’apretu sanitàriu, ddos ant torrados firmare. Est gioghende sceti su Carbonia Calcio in serie D chi aiat bintu sa Coppa Italia de Eccellenza Regionale a is primus de friàrgiu de su 2020 e fiat prima candu iant blocadu su campionadu a duncas dd’ant promòvida de ufìtziu in sèrie D. A pustis de 9 partidas est a su de 6 postos de su girone G cun 13 puntos e tenits ancora una gara de recuperare. A dolu mannu sa sotziedade tenet problemas cun s’amministratzione comunale pro sa gestione de s’istàdiu (de pagu ant pèrdidu puru unu ricursu a su TAR) e duncas s’iscuadra depet giogare is partidas in domu òspite de is comunos de su territòriu.
Custu, in curtzu meda, est istadu su 2020 in su Sulcis-Iglesiente. Chini iscriet sa rubrica si donat apuntamentu a lunis 11 de gennàrgiu 2021 pro una sìntisi de is festas de Paschixedda e augurat a totus unu inghitzu bonu de annu nou e una mellus fine e comente semper bos arricumandat de rispetare is règulas chi totus connosceus e de abarrare semper sanos!
